Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır? İhlali ve Cezası

Fiziksel, psikolojik, ekonomik veya sözlü şiddete maruz kalan yahut şiddet görme tehlikesi altında bulunan kişilerin can güvenliğini temin etmek amacıyla Türk Hukukunda kapsamlı koruma mekanizmaları ihdas edilmiştir. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun çerçevesinde tanzim edilen önleyici tedbirlerin başında uzaklaştırma kararı gelir. Şiddet tehdidi altındaki bireylerin adli veya idari mercilere başvurarak yürüttüğü uzaklaştırma kararı nasıl alınır süreci; gecikmeksizin koruma sağlanabilmesi adına kural olarak delil, belge veya darp raporu aranmaksızın beyan üzerine işletilir. Acil durumlarda vatandaşların sıklıkla tereddüt yaşadığı polis uzaklaştırma kararı verebilir mi sorusu bakımından kanun koyucu, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amirine geçici önleyici tedbir alma ve şiddet uygulayanı konuttan uzaklaştırma yetkisi tanımıştır.

Verilen koruma tedbirinin hukuki bağlayıcılık kazanması ve icra kabiliyetine kavuşması için uzaklaştırma kararı karşı tarafa nasıl bildirilir usulü kesin kurallara bağlıdır. Mahkeme veya mülki amir tarafından verilen karar, kolluk birimleri marifetiyle şiddet uygulayana derhal tebliğ edilir ve yaptırımları ihtar olunur. Mağdurlar haklarındaki tedbirin güncelliğini ve geçerlilik süresini e-Devlet ile UYAP Vatandaş Portalı üzerinden uzaklaştırma kararı sorgulama işlemiyle anlık olarak denetleyebilirler.

Tedbir kararının tebliğine rağmen müşterek konuta yaklaşma, iletişim araçlarıyla rahatsız etme veya fiziki temas kurma eylemleri uzaklaştırma kararı ihlali teşkil eder. Kanun koyucu, karara aykırı davranan şahıslar hakkında adli para cezasına çevrilmesi veya ertelenmesi mümkün olmayan 3 günden 30 güne kadar zorlama hapsi (tazyik hapsi) yaptırımı öngörerek yasal korumanın fiilen uygulanmasını teminat altına almıştır.

6284 Sayılı Kanunun Amacı ve Uzaklaştırma Kararının Hukuki Niteliği

Türkiye Cumhuriyeti hukuk düzeninde şiddetin önlenmesi, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin teminat altına alınması amacıyla 2012 yılında 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun yürürlüğe konulmuştur. Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirleri düzenler.

Uygulamada sıklıkla başvurulan uzaklaştırma kararı, kanunun sistematiğinde bir ceza mahkûmiyeti değil; tehlikeyi derhal bertaraf etmeyi amaçlayan önleyici bir koruma tedbiridir. Bu tedbirin temel hukuki özellikleri şunlardır:

Delil ve Belge Aranmaması İlkesi: 6284 sayılı Kanun madde 8/3 hükmü uyarınca, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir. Kanun koyucu, şiddet tehlikesinin ivedi müdahale gerektiren doğası gereği, mağdurdan darp raporu, tanık beyanı, kamera kaydı veya mesaj dökümü gibi ispat vasıtaları getirmesini şart koşmamıştır.
Şiddet Tanımının Genişliği: Kanunun koruma alanı yalnızca fiziki darp eylemleriyle sınırlı değildir. Bireyin onurunu zedeleyen hakaret ve tehditler (psikolojik şiddet), nafakanın ödenmemesi veya parasına el konulması (ekonomik şiddet), cinsel dokunulmazlığa yönelik saldırılar (cinsel şiddet) ile sürekli takip etme, mesaj atma ve gözetleme (ısrarlı takip) halleri de uzaklaştırma tedbirinin gerekçesini oluşturur.
Harç ve Masraf Muafiyeti: 6284 sayılı Kanun madde 20 uyarınca bu Kanun kapsamındaki başvurular ile verilen kararların icra ve infazı için yapılan işlemler harçtan, posta giderlerinden ve her türlü yargılama giderinden muaftır. Mağdurun adli korumaya erişiminde mali bir külfet altına girmesi engellenmiştir.

Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır? Başvuru Usulü ve Kolluk Yetkisi

Hak kaybı yaşamadan can güvenliğini sağlamak isteyen bireylerin merak ettiği en kritik usul sorusu uzaklaştırma kararı nasıl alınır ve hangi mercilere başvurulması gerektiğidir. Yasa koyucu bürokratik engelleri asgariye indirerek çok kanallı bir başvuru yolu tanzim etmiştir.

Başvuru Yapılabilecek Yetkili Merciler

Şiddet mağduru veya şiddet tehdidi altındaki herhangi bir kişi, aşağıdaki kurumlara bizzat veya vekili aracılığıyla başvurarak tedbir talebinde bulunabilir:

Aile Mahkemeleri: Uzaklaştırma kararı verme konusunda genel ve asıl görevli yargı merciidir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı adliyelerde Asliye Hukuk Mahkemeleri bu sıfatla görev yapar.
Cumhuriyet Başsavcılıkları: Müracaat bürolarına verilecek bir şikâyet dilekçesiyle savcılık makamından derhal tedbir talep edilebilir; savcılık dosyayı ivedilikle Aile Mahkemesi hâkiminin onayına sunar.
Kolluk Birimleri (Polis ve Jandarma Merkezleri): En yakın polis merkezine, asayiş şube müdürlüğüne veya jandarma karakoluna müracaat edilerek ifade tutanağı ile tedbir talep edilebilir.
ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri): Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren merkezler üzerinden psikososyal destek eşliğinde yasal süreç başlatılabilir.

Acil Durumlarda Polis Uzaklaştırma Kararı Verebilir mi?

Uygulamada ve adli süreçte vatandaşların en sık tereddüde düştüğü konulardan biri polis uzaklaştırma kararı verebilir mi sorusudur.

6284 sayılı Kanun madde 5/2 hükmü gereğince; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amirleri (polis merkezi amiri veya jandarma karakol komutanı) de doğrudan önleyici tedbir kararı alabilir. Kolluk amirinin bizzat verebileceği tedbirler; şiddet uygulayanın müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılması, müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi ve korunan kişiye, bu kişinin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması yönündeki tedbirlerdir.

Kolluk amiri tarafından verilen bu geçici önleyici tedbir kararı, alındığı tarihi takip eden ilk iş günü içinde hâkimin onayına sunulmak zorundadır. Hâkim, kolluk tarafından verilen kararı en geç yirmi dört saat içinde onaylar veya kaldırır. Hâkim tarafından onaylanmayan kolluk kararları kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Uzaklaştırma Kararı Talebi Dilekçe Örneği

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir (uzaklaştırma) talepleri, kural olarak Nöbetçi Aile Mahkemesi’ne; Aile Mahkemesi’nin kurulmadığı ilçe ve adliyelerde ise Aile Mahkemesi sıfatıyla Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi’ne hitaben verilecek bir dilekçe ile yapılır. Gecikmesinde sakınca bulunan acil hallerde ise en yakın polis merkezine, jandarma karakoluna veya Cumhuriyet Başsavcılığı’na doğrudan müracaat edilmesi mümkündür.

Aşağıda paylaşılan örnek dilekçe; müşterek konuttan uzaklaştırma, işyerine ve konuta yaklaşmama, iletişim vasıtalarıyla rahatsız etmeme gibi standart tedbirlerin yanı sıra can güvenliği riski bulunan durumlar için teknik yöntemlerle takip (elektronik kelepçe) ve kimlik/adres gizliliği (m. 8/6) taleplerini de içerecek şekilde en kapsamlı usul yapısıyla hazırlanmıştır.

Dilekçe Doldurulurken ve Başvuru Yapılırken Dikkat Edilecek Hususlar

Somut Olayın Aktarımı: Dilekçe metninde köşeli parantez [...] ile belirtilen alanlar somut vakanın tarihlerine, maruz kalınan eylemin türüne (fiziksel, psikolojik, tehdit, ısrarlı takip) ve tarafların kimlik/adres bilgilerine göre düzenlenmelidir.
Delil Zorunluluğu Yoktur: 6284 sayılı Kanun’un 8. maddesinin 3. fıkrası gereğince tedbir kararı verilebilmesi için darp raporu veya somut delil ibrazı zorunlu değildir. Bununla birlikte varsa mesaj dökümleri, darp raporları veya tanık beyanlarının dilekçe ekine konulması inceleme sürecini hızlandırır.
Yargılama Harcı ve Masraf Muafiyeti: 6284 sayılı Kanun’un 20. maddesi uyarınca bu başvuru tamamen harçtan ve yargılama giderlerinden muaftır; adliyeye müracaat esnasında herhangi bir başvuru harcı veya posta masrafı ödenmez.
Adres Gizliliği: Karşı tarafın yeni ikametgah adresini veya sığınılan yeri öğrenme tehlikesi mevcutsa, dilekçedeki “Gizlilik Talebi” ibaresi mutlaka muhafaza edilmelidir.

Aşağıdaki bağlantıları kullanarak dilekçe şablonunu bilgisayarınıza veya mobil cihazınıza indirebilir, üzerindeki bilgileri kendi somut durumunuza göre uyarlayarak ilgili yargı mercilerine sunabilirsiniz.

Uzaklaştırma Kararı Talebi Dilekçe Örneğini Word (.docx) Formatında İndirmek İçin Tıklayınız

Uzaklaştırma Kararı Talebi Dilekçe Örneğini PDF Formatında İndirmek İçin Tıklayınız

Uzaklaştırma Kararının Türleri, Kapsamı ve Süresi

6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbirler tek bir kalıptan ibaret değildir. Somut olayın tehlike ağırlığına göre hâkim tarafından bir veya birden fazla önleyici tedbir aynı anda uygulanabilir.

Önleyici Tedbirlerin Temel Türleri

Müşterek Konuttan Uzaklaştırma: Şiddet uygulayanın müşterek yaşam alanından uzaklaştırılması ve konutun münhasıran korunan kişiye tahsis edilmesidir. Mülkiyetin kime ait olduğuna bakılmaksızın uygulanır.
Yaklaşmama Tedbiri: Şiddet uygulayanın korunan kişinin konutuna, işyerine, okuluna veya bulunduğu diğer alanlara belirli bir metreden (genellikle 50 ila 100 metre) daha fazla yaklaşmasının yasaklanmasıdır.
İletişim Kurmama Yasağı: Korunan kişiyi telefon, SMS, WhatsApp, sosyal medya veya mektup gibi iletişim vasıtalarıyla arama, mesaj atma veya üçüncü şahıslar vasıtasıyla rahatsız etme eylemlerinin engellenmesidir.
Silah ve Teçhizatın Teslimi: Şiddet uygulayan kamu görevlisi (polis, asker, bekçi, özel güvenlik) olsa dahi, zimmetinde bulunan silahın kolluk kuvvetlerine teslim edilmesi zorunluluğudur.
Çocukla Kişisel İlişkinin Sınırlandırılması: Şiddet failinin çocukları araç kılarak mağdura yaklaşmasını engellemek amacıyla velayet ve kişisel ilişki günlerinin refakatçi eşliğinde yapılması veya tamamen askıya alınmasıdır.
Teknik Araçlarla Takip (Elektronik Kelepçe): Yüksek hayati tehlike içeren vakalarda İçişleri Bakanlığı Elektronik İzleme Merkezi marifetiyle failin ayak bileğine elektronik kelepçe takılarak mağdura yaklaşması anlık GPS sinyalleriyle izlenir.

Kararın Verilme Süresi ve Uzatma Talepleri

6284 sayılı Kanun madde 8/2 uyarınca önleyici tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Ancak yargı pratiğinde Aile Mahkemeleri genellikle olayın özelliklerine göre ilk başvuruda 1, 2 veya 3 aylık sürelerle tedbir tayin etmektedir. Tedbir süresi dolmadan önce şiddet veya tehdit tehlikesinin devam ettiğine ilişkin yeni bir dilekçe verildiğinde, mahkemece süre uzatılabilir veya tedbirin kapsamı genişletilebilir.

Aşağıdaki kapsamlı HTML tablosu, 6284 sayılı Kanun sistematiğinde yer alan önleyici tedbir türlerini, karar mercilerini, yasal sürelerini ve ihlal yaptırımlarını karşılaştırmalı olarak göstermektedir:

Tedbir Türü (6284 SK)	Karar Vermeye Yetkili Merci	Yasal Süre Sınırı	Delil / İspat Şartı	İhlal Halinde Yaptırım
Konuttan Uzaklaştırma ve Tahsis	Aile Mahkemesi / Gecikmesinde Sakınca Halinde Kolluk Amiri	İlk seferde azami 6 ay (Uygulamada 1-3 ay)	Delil veya belge aranmaz (m. 8/3)	3-10 gün Zorlama Hapsi
İşyeri, Okul ve Konuta Yaklaşmama	Aile Mahkemesi / Gecikmesinde Sakınca Halinde Kolluk Amiri	İlk seferde azami 6 ay (Uzatılabilir)	Delil veya belge aranmaz (m. 8/3)	3-10 gün Zorlama Hapsi
İletişim Vasıtalarıyla Rahatsız Etmeme	Münhasıran Aile Mahkemesi Hâkimi	İlk seferde azami 6 ay (Uzatılabilir)	Delil veya belge aranmaz (m. 8/3)	3-10 gün Zorlama Hapsi
Silah ve Teçhizatın Teslimi	Münhasıran Aile Mahkemesi Hâkimi (m. 5/1-g, ğ)	Tedbir süresince (Kollukta muhafaza)	Silah sahipliği / görev teçhizatı	3-10 gün Zorlama Hapsi
Teknik Takip (Elektronik Kelepçe)	Aile Mahkemesi Hâkimi	Hayati risk devam ettiği müddetçe	Yüksek risk değerlendirme raporu	Anlık müdahale + Zorlama Hapsi
Geçici Maddi Yardım ve Barınma	Mülki Amir (Kaymakamlık / Valilik) / ŞÖNİM	Geçici süreyle (Sosyal incelemeye tabi)	Gelir ve barınma yoksunluğu tespiti	İdari takip ve sığınmaevi

Kararın Bildirimi, Sorgulama Yolları ve İtiraz Usulü

Bir tedbir kararının varlığı tek başına cezai yaptırım doğurmaz. Şiddet uygulayan şahsın kanuni sorumluluğunun başlayabilmesi için resmi tebligatın noksansız tamamlanması şarttır.

Uzaklaştırma Kararı Karşı Tarafa Nasıl Bildirilir?

Kanunun 8/5. maddesi ve 6284 Sayılı Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca uzaklaştırma kararı karşı tarafa nasıl bildirilir süreci özel bir usule bağlanmıştır:

Kolluk Marifetiyle Doğrudan Tebliğ: Aile Mahkemesi karar verir vermez kararın bir suretini kolluk kuvvetine (polis veya jandarma) gönderir. Kolluk görevlileri şiddet uygulayan şahsı bizzat adresinde bulur veya polis merkezine davet ederek kararı elden tebliğ eder.
Tefhim Tutanağı ve İhtarname: Tebliğ esnasında tanzim edilen tutanakta; karara aykırı davranılması halinde Türk Ceza Kanunu kapsamındaki suçlardan bağımsız olarak 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsine tabi tutulacağı açıkça ihtar edilir ve şahsın imzası alınır. Şahıs imzadan imtina ederse bu durum tutanağa dercedilerek tebligat tamamlanır. Karar karşı tarafa tebliğ edildiği andan itibaren hüküm ve sonuç doğurur; tebligat öncesindeki temaslar zorlama hapsine konu edilemez.

Uzaklaştırma Kararı Sorgulama İşlemleri

Korunan kişiler ile haklarında tedbir kararı verilen şahıslar, sürecin takibini dijital mecralar üzerinden yürütebilirler:

e-Devlet Üzerinden: e-Devlet kapısına T.C. kimlik numarası ve şifre ile giriş yapıldıktan sonra arama çubuğuna “Mahkeme Dava Dosyası Sorgulama” yazılarak Adalet Bakanlığı hizmeti açılır. Açılan listede Aile Mahkemesi bünyesindeki “Değişik İş” (D.İş) dosyası seçilerek kararın detayları incelenebilir.
UYAP Vatandaş Portalı: e-İmza veya mobil imza ile UYAP Vatandaş Portalına erişim sağlanarak ilgili dosyanın evrak sekmesinden tensip zaptı, tedbir tensip kararı ve tebligat akıbeti güncel olarak görüntülenebilir. Bu sayede uzaklaştırma kararı sorgulama işlemi adliyeye gitmeye gerek kalmaksızın yapılabilir.

Karara Karşı İtiraz Usulü (6284 m. 9)

Hakkında uzaklaştırma kararı verilen taraf, kararın haksız, soyut veya kötüniyetli iddialara dayandığını düşünüyorsa karara itiraz etme hakkına sahiptir:

Süre: Kararın tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde itiraz edilmelidir.
Merci: Kararı veren Aile Mahkemesine verilecek bir itiraz dilekçesiyle başvuru yapılır. Mahkeme kararını değiştirmezse dosyayı o yerde bulunan bir sonraki numaralı Aile Mahkemesine (tek Aile Mahkemesi varsa Asliye Hukuk Mahkemesine) gönderir.
İtirazın Etkisi: İtiraz edilmiş olması tedbir kararının icrasını ve geçerliliğini durdurmaz; inceleme sonuçlanıncaya kadar tedbir uygulanmaya devam eder. İtiraz merciinin verdiği karar kesindir.

Uzaklaştırma Kararı İhlali ve Cezai Yaptırımı (Zorlama Hapsi)

6284 sayılı Kanunun en caydırıcı gücü, tedbir kararına uyulmaması halinde devreye giren özel hapis yaptırımıdır. Bu müessese genel ceza kanunundan ayrı bir infaz rejimine tabidir.

İhlal Halinde Uygulanan Zorlama Hapsinin Aşamaları (6284 m. 13)

İlk İhlal: Tedbir kararına aykırı hareket eden şiddet uygulayan, fiili başka bir suç oluştursa bile (tehdit, yaralama vb.) ihlal edilen tedbirin niteliğine göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur.
Tekerrür (İkinci ve Sonraki İhlaller): Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında, daha önce verilen cezanın süresine bakılmaksızın on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine hükmolunur. Ancak zorlama hapsinin toplam süresi hiçbir surette altı ayı geçemez.

Zorlama Hapsinin Hukuki Niteliği

Zorlama hapsi (tazyik hapsi), TCK anlamında bir adli ceza mahkûmiyeti değildir; kişiyi kanunun emrine ve mahkeme kararına itaat etmeye zorlayan bir tazyik vasıtasıdır. Bu sebeple:

Adli para cezasına çevrilemez.
Ertelenemez (TCK m. 51 uygulanamaz).
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kapsamına alınamaz.
Adli sicil ve sabıka kaydına işlenmez.
İhlal şikâyete bağlıdır; mağdur ihlali kolluğa veya savcılığa ihbar ettiğinde dosya Aile Mahkemesi duruşmasına sevk edilir.

Zorlama hapsinin uygulanabilmesi için kararın usulüne uygun kesinleşmesi ve itiraz aşamalarının tamamlanması şarttır. Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihadı bu kuralı emredici biçimde teyit etmektedir:

[Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 05.03.2015 T., 2014/17763 E., 2015/3728 K.]
“…6284 sayılı Kanunun 9. maddesinde, ‘(1) Bu Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir… İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir’ ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanununun 4. maddesindeki ‘Mahkumiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz’ şeklindeki hükümleri karşısında, Mersin 2. Aile Mahkemesi tarafından verilen zorlama hapsi kararının itiraza tabi olduğu, kesinleşme işleminin bu aşamadan sonra yapılması gerektiği, bu nedenle itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir…”

Zorlama hapsinin anayasal meşruiyeti ve kişi hürriyetini ihlal etmediği hususu ise Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından karara bağlanmıştır:

[Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 20.05.2021 T., 2020/15967 B. No]
“…§ 57. Mahkeme kararının gereği olarak tutma hâli bakımından başvurucunun söz konusu mahkeme kararından ve mahkeme kararına uyulmamasının sonuçlarından haberdar edilmesi de önem taşımaktadır. Başvurucu hakkında verilen tedbir kararında başvurucunun bu karara aykırı davranması hâlinde hakkında zorlama hapsi uygulanacağına dair ihtara yer verilmiş ve bu karar başvurucuya tebliğ edilmiştir. Dolayısıyla başvurucunun tedbir kararından ve tedbire uymamanın sonuçlarından haberdar olduğu anlaşılmaktadır.
§ 58. …Söz konusu zorlama hapsi, hukuki niteliği itibarıyla tedbir kararına uyma yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlayan ve bu yükümlülüğün ihlali hâlinde öngörülen bir disiplin hapsidir. Zorlama hapsi, tedbir kararlarının gereklerine uymaya zorlayarak şiddet mağdurunu etkin biçimde korumayı amaçlayan bir yaptırımdır…
VI. HÜKÜM: …Anayasa’nın 19. maddesinde güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edilmediğine…“

Sıkça Sorulan Sorular

Uzaklaştırma Kararı Nedir ve Hangi Kanun Kapsamında Düzenlenmiştir?

Şiddete uğrayan, uğrama tehlikesi altında bulunan kişilerin veya ısrarlı takip mağdurlarının can ve beden bütünlüğünü korumak amacıyla verilen önleyici yargısal tedbire uzaklaştırma kararı denir. Türk Hukukunda bu kararın yasal dayanağı 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’dur. Kanunun 5. maddesinde hâkim tarafından verilebilecek önleyici tedbirler arasında; şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılması, mağdurun konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmaması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi ve varsa silahını kolluğa teslim etmesi açıkça düzenlenmiştir.

Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır ve Başvuru Nereye Yapılır?

Şiddet veya tehdit altında bulunan bireylerin merak ettiği uzaklaştırma kararı nasıl alınır süreci oldukça hızlı işleyen bir usule tabidir. Mağdur; ikamet ettiği yerdeki Aile Mahkemesine, mahkemenin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesine bizzat veya avukatı aracılığıyla yazılı bir dilekçe vererek talepte bulunabilir. Ayrıca adliyelerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı Müracaat Bürolarına, en yakın polis merkezine, jandarma karakoluna veya Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerine (ŞÖNİM) başvurularak da sözlü ifade tutanağı ile uzaklaştırma kararı alınması mümkündür. Başvuru herhangi bir harca veya yargılama giderine tabi değildir.

Acil Durumlarda Polis Uzaklaştırma Kararı Verebilir mi?

Uygulamada hak arayan vatandaşların sıklıkla araştırdığı polis uzaklaştırma kararı verebilir mi sorusuna 6284 sayılı Kanun doğrudan yetki tanıyarak cevap vermiştir. Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (c) ve (d) bentlerinde yer alan; şiddet uygulayanın müşterek konuttan uzaklaştırılması, konuta ve işyerine yaklaşmaması yönündeki tedbirler, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri (polis merkezi amiri veya jandarma karakol komutanı) tarafından derhal verilebilir. Kolluk amirince alınan bu tedbir kararı, takip eden ilk iş günü içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim yirmi dört saat içinde kararı onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.

Uzaklaştırma Kararı Almak İçin Darp Raporu veya Somut Delil Zorunlu mudur?

6284 sayılı Kanun madde 8/3 hükmü gereğince, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Kanun koyucu, şiddet vakalarının aciliyetini ve can güvenliğinin önceliğini gözeterek darp raporu, tanık, video kaydı veya yazılı belge sunma zorunluluğunu kaldırmıştır. Mağdurun tehlike altında olduğuna dair samimi ve tutarlı beyanı kararın verilmesi için kafidir. Ancak karara aykırılık halinde zorlama hapsi uygulanabilmesi veya sonradan yapılacak itirazların bertaraf edilebilmesi için varsa kamera kayıtları, tehdit mesajları veya darp raporlarının dosyaya sunulması ispat gücünü artırır.

Uzaklaştırma Kararı Karşı Tarafa Nasıl Bildirilir ve Tebligat Ne Zaman Geçerli Olur?

Hakkında tedbir verilen şahsın cezai sorumluluğunun başlayabilmesi için uzaklaştırma kararı karşı tarafa nasıl bildirilir usulünün noksansız tamamlanması şarttır. Aile Mahkemesi veya kolluk amiri tarafından verilen karar, ilgili emniyet birimine gönderilir. Polis memurları şahsı adresinde bizzat bularak veya karakola davet ederek kararı elden tebliğ eder. Tebliğ tutanağında, karara aykırı davranılması halinde 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsi uygulanacağı açıkça ihtar edilir ve şahsın imzası alınır. Karar tebliğ edildiği andan itibaren bağlayıcılık kazanır; usulüne uygun tebligat yapılmadan önceki eylemler sebebiyle zorlama hapsi verilemez.

E-Devlet veya UYAP Üzerinden Uzaklaştırma Kararı Sorgulama Nasıl Yapılır?

Şiddet mağdurları ve hakkında tedbir kararı verilen taraflar, adliyeye gitmeksizin uzaklaştırma kararı sorgulama işlemini dijital platformlardan gerçekleştirebilirler. e-Devlet sistemine giriş yapılarak Adalet Bakanlığı hizmetleri altındaki “Mahkeme Dava Dosyası Sorgulama” ekranından Aile Mahkemesi “Değişik İş” (D.İş) dosyası seçilerek karar metnine ulaşılabilir. Daha kapsamlı inceleme için e-İmza veya mobil imza ile UYAP Vatandaş Portalı’na girilerek dosya evrakları, tedbir süresi, kararın başlangıç-bitiş tarihleri ve kolluk tebligat mazbataları anlık olarak görüntülenebilir.

Uzaklaştırma Kararı İhlali Halinde Uygulanan Yaptırım Nedir?

Tedbir kararının tebliğ edilmesine rağmen şiddet uygulayanın mağdurun konutuna yaklaşması, telefonla araması, mesaj atması veya hakaret/tehditte bulunması uzaklaştırma kararı ihlali oluşturur. 6284 sayılı Kanun madde 13 uyarınca, ihlal fiili başka bir suç oluştursa bile (tehdit, kasten yaralama vb.) şahıs hakkında hâkim kararıyla ilk ihlalde 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsi uygulanır. Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında ise ceza 15 günden 30 güne kadar çıkarılır. Zorlama hapsinin toplam süresi kanunen altı ayı geçemez.

Zorlama Hapsi Cezası Adli Para Cezasına Çevrilir mi veya Ertelenir mi?

Zorlama hapsi, Türk Ceza Kanunu anlamında klasik bir suç mahkûmiyeti değil; mahkeme kararlarının uygulanmasını temin eden disiplin ve tazyik hapsidir. Bu hukuki niteliği sebebiyle zorlama hapsi hiçbir surette adli para cezasına çevrilemez, ertelenemez ve hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) hükümleri uygulanamaz. Şartları oluştuğunda şahıs doğrudan kapalı ceza infaz kurumuna alınır. Cezanın ortadan kalkması ancak karara karşı süresinde yapılan itirazın kabul edilmesiyle mümkündür; mağdurun sonradan şikâyetten vazgeçmesi infazı kendiliğinden durdurmaz.

Haksız veya Kötüniyetli Uzaklaştırma Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Kendisi hakkında gerçeğe aykırı iddialarla veya boşanma davasında haksız avantaj elde etmek amacıyla uzaklaştırma kararı alındığını düşünen kişi, 6284 sayılı Kanun madde 9 uyarınca karara itiraz edebilir. İtiraz süresi, kararın tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Dilekçe, kararı veren Aile Mahkemesine sunulur. Mahkeme kararını düzeltmezse dosyayı incelemek üzere o yerdeki bir sonraki numaralı Aile Mahkemesine gönderir. İtiraz dilekçesinde iddiaların asılsızlığı kamera kayıtları, HTS dökümleri, tanık beyanları veya yazışmalarla somutlaştırılmalıdır. İtiraz merciinin verdiği karar kesindir.

Uzaklaştırma Kararı ve Zorlama Hapsi Sabıka Kaydına İşler mi?

6284 sayılı Kanun kapsamında verilen önleyici uzaklaştırma kararı bir ceza mahkûmiyeti olmadığı için şahsın adli sicil kaydına (sabıka kaydına) veya arşiv kaydına kesinlikle işlemez. Kararın ihlali neticesinde verilen zorlama hapsi de teknik olarak bir disiplin hapsi niteliği taşıdığından Adli Sicil Kanunu gereğince sabıka kaydına kaydedilmez. Bu kayıtlar yalnızca emniyet ve jandarma kolluk bilişim sistemlerinde (POLNET) koruma tedbiri takibi amacıyla muhafaza edilir; iş başvurularında alınan adli sicil belgelerinde görünmez.

Sonuç

Şiddet ve ısrarlı takip olgusuyla mücadelede 6284 sayılı Kanun’un sağladığı önleyici mekanizmalar, bireyin yaşam hakkı ve vücut dokunulmazlığının korunmasında vazgeçilmez bir hukuki kalkandır. Delil aranmaksızın derhal tedbir kararı verilebilmesi ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amirine yetki tanınması, telafisi imkânsız zararların vuku bulmasını engellemektedir. Koruma kararının etkinliği ise usulüne uygun tebligat yapılması ve karara aykırılık halinde zorlama hapsi yaptırımının tavizsiz uygulanmasıyla doğrudan bağlantılıdır.

Yasal sürecin diğer cephesinde ise haksız veya soyut iddialarla haklarında uzaklaştırma kararı tesis edilen bireyler bakımından kanun koyucu iki haftalık itiraz süresi tanıyarak usuli dengeyi sağlamıştır. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında da istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere, zorlama hapsinin uygulanabilmesi için tebligatta açık ihtar bulunması ve kararın kesinleşmesi adil yargılanma hakkının temel şartıdır. Bireylerin can güvenliğini teminat altına alırken diğer tarafın savunma hakkını gözeten bu yasal yapı, şiddetsiz bir toplumsal düzenin ve hukuki güvencenin temel dayanağını oluşturur.