Siber Suç Nedir? Siber Suçlar Nelerdir?

Bilişim Sistemleri Vasıtasıyla İşlenen Suçlar ve Siber Suç Örnekleri

Bilişim altyapısının sağladığı teknik imkanlar, failin yüz yüze gelmeden haksız menfaat temin etmesine veya kişilik haklarına saldırmasına zemin hazırlamaktadır. Yargı mercilerinin önüne gelen uyuşmazlıklarda somut siber suç örnekleri incelendiğinde, klasik ceza normlarının elektronik ortama uyarlanmış halleri öne çıkmaktadır.

Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f)

İnternet ortamında sahte web siteleri kurularak (oltalama/phishing) banka giriş ekranlarının taklit edilmesi, popüler e-ticaret platformları üzerinden gerçekte var olmayan ürünlerin sahte ilanlarla satışa sunulması ve sosyal medya hesapları üzerinden “yatırım danışmanlığı”, “kripto para kazancı” vaadiyle para toplanması bu suçun en bariz örnekleridir. Yargıtay yerleşik içtihatlarında, hilenin gerçekleştirilmesinde internet altyapısının aldatıcılık kabiliyetini artıracak biçimde kullanılması durumunda eylemin basit dolandırıcılık değil, TCK m. 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık teşkil ettiğini kabul etmektedir.

Banka hesaplarının (IBAN) başkalarına kullandırılması veya kiralanması yoluyla suç gelirinin transfer edilmesi eylemlerinde hesap sahibinin hukuki sorumluluğuna dair Yargıtay’ın güncel içtihadı şu şekildedir:

[Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 05.05.2025 T., 2021/32715 E., 2025/5399 K.]

“…Katılanın araç satışına dair internet ilanını görmesi üzerine belirtilen cep telefonunu aradığı, yapılan görüşmede sanık … adına kayıtlı olan iban nolu hesaba cüzi bir miktar kapora gönderilmesi istenmesi üzerine katılanın 100 TL gönderdiği, anlaşma gereği aracın 15/08/2011 tarihinde Konya’ya getirilerek katılana teslim edileceği bildirilmesine rağmen, aracın teslim edilmediği gibi telefonlara da cevap verilmediği, sanığın hesabın kendisine ait olduğunu kabul ettiği, ancak suçlamaları kabul etmeyip, hesabın diğer kişiler tarafından nasıl ele geçirildiğini izah edemediği şeklinde gerçekleşen olayda, sanığın TCK’nın 158/1-f-son maddesinde düzenlenen bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçundan mahkumiyeti yerine, yetersiz ve yasal olmayan gerekçe ile yazılı şekilde sanık hakkında beraat hükmü verilmesi yasaya aykırıdır…”

Bilişim Ağları Üzerinden Hakaret, Tehdit ve Şantaj

Sosyal medya platformları (X, Instagram, Facebook vb.), anlık mesajlaşma uygulamaları (WhatsApp, Telegram) veya elektronik postalar vasıtasıyla kişilerin onur, şeref ve saygınlığına saldırılması TCK m. 125 kapsamında hakaret suçunu oluşturur. Eylemin aleni olarak herkesin görebileceği yorum veya paylaşımlarla işlenmesi halinde ceza altıda bir oranında artırılır. Aynı mecralar üzerinden bireylerin kişisel veya hassas görüntülerinin ifşa edileceğinden bahisle para istenmesi TCK m. 107 şantaj suçunu; can veya malvarlığına yönelik saldırı vaadinde bulunulması ise TCK m. 106 tehdit suçunu meydana getirir.

Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirme veya Yayma (TCK m. 136)

Yetkisiz veri tabanı sızıntıları, başkalarına ait kimlik, adres, telefon, e-posta veya banka hesap bilgilerinin dijital ortamlarda hukuka aykırı temin edilmesi, kaydedilmesi veya satılması fiilleri TCK m. 136 kapsamında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası yaptırımına bağlanmıştır.

Siber Suçların Cezası ve Hukuki Yaptırımlar

Yargılama safhasında sanığın alacağı nihai cezanın miktarını belirleyen ana faktör, kanun koyucu tarafından tespit edilen temel ceza aralıkları ve suça etki eden nitelikli hallerdir. Yargı mercileri tarafından uygulanan siber suçların cezası, eylemin hukuki vasfına, hedef alınan sistemin niteliğine ve mağduriyetin derecesine göre farklılaşır.

Cezayı Ağırlaştıran ve Hafifleten Nitelikli Haller

• Kamu Kurumu veya Banka Sistemlerinin Hedef Alınması: TCK m. 244/4 uyarınca sistemi engelleme, bozma veya veri değiştirme eylemleri bir banka, finans kuruluşu veya kamu kurumuna ait sistem üzerinde gerçekleştirilirse verilecek ceza yarı oranında artırılır.
• Haksız Çıkar Sağlanması: Eylemin gerçekleştirilmesi suretiyle failin kendisine veya bir başkasına haksız bir yarar sağlaması ve bu eylemin başka bir suçu oluşturmaması halinde, TCK m. 244/4 gereğince iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası tatbik olunur.
• Bedeli Karşılığı Yararlanılan Sistemler: TCK m. 243/2 gereğince, izinsiz erişim sağlanan sistem bedeli karşılığı hizmet sunan bir sistem ise (ücretli veri tabanları, dijital platformlar vb.) tayin edilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.

Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve HAGB

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231 kapsamında düzenlenen Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) ve Türk Ceza Kanunu m. 51 kapsamındaki erteleme müesseseleri, netice cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis cezası olması şartına bağlıdır. Dolayısıyla TCK m. 243/1 kapsamındaki temel bilişim sistemine girme suçunda sanığın sabıkasız olması durumunda HAGB veya erteleme hükümleri uygulanabilirken; TCK m. 158/1-f (alt sınırı 4 yıl hapis) veya TCK m. 245/1 (alt sınırı 3 yıl hapis) kapsamındaki ağır yaptırımlarda hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi ya da HAGB kapsamına alınması kural olarak kanunen mümkün değildir.

Zincirleme Suç Hükümleri (TCK m. 43)

Failin aynı bilişim sistemine veya aynı kişiye ait dijital hesaplara farklı zamanlarda birden fazla kez yetkisiz erişim sağlaması veya veri çekmesi halinde zincirleme suç hükümleri uygulanır ve verilecek temel ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır.

Siber Suç Şikayet Süreci, Delil Tespiti ve Yargılama Usulü

Siber suç mağdurlarının adalete erişiminde en kritik basamak, adli mercilere yapılacak müracaatın usulüne uygun şekilde icra edilmesidir. Uygulamada yürütülecek siber suç şikayet işlemleri, geleneksel suç tiplerine kıyasla teknik ayrıntıların eksiksiz bildirilmesini gerektirir.

Yetkili ve Görevli Adli Merciler

Siber suçlarda mağduriyet yaşayan kişi, yerleşim yerindeki veya suçun işlendiği yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu’na hitaben yazılı suç duyurusu dilekçesiyle başvurmalıdır. Acil durumlarda en yakın kolluk birimine (Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü veya Jandarma Siber Suçlarla Mücadele Komutanlığı) müracaat edilerek ifade tutanağı tanzim ettirilebilir.

Dijital Delillerin Tespiti ve Muhafazası

Savcılık soruşturmasının neticeye ulaşabilmesi, soyut iddialar yerine teknik verilerin adli makamlara sunulmasına bağlıdır:

• Ekran Görüntüleri ve URL Bilgileri: Hukuka aykırı paylaşımın, sahte profilin veya mesajlaşmanın yer aldığı internet sayfasının açık URL (web adresi) bağlantısı tam olarak kaydedilmelidir.
• Zaman Damgası ve Hash Değeri: Dijital delilin değiştirilmediğini kanıtlamak amacıyla Türkiye Noterler Birliği e-tespit sistemi veya güvenilir zaman damgası altyapıları kullanılarak ekran kayıtları güvenceye alınmalıdır.
• Header (E-posta Üstveri) Kayıtları: Dolandırıcılık veya tehdit içerikli e-postalarda göndericinin gerçek sunucusunu gösteren tam başlık (header/kaynak) bilgileri savcılık dosyasına eklenmelidir.
• Banka Dekontları ve İşlem Numaraları: Finansal kayıplarda paranın transfer edildiği IBAN, alıcı hesap adı ve işlem referans numaraları bankadan derhal temin edilmelidir.

IP Tespiti, Log Kayıtları ve Yurt Dışı Adli İstinabe

Cumhuriyet savcılıkları, failin tespiti amacıyla Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve ilgili İnternet Servis Sağlayıcılarından (İSS) şüpheli bağlantının gerçekleştiği tarih ve saatteki IP adresi, port numarası ve abone bilgilerini talep eder. Merkezleri yurt dışında bulunan yabancı menşeili sosyal medya platformları (Meta, Google, X, Telegram vb.) ile yürütülen adli istinabe (uluslararası adli yardımlaşma) süreçlerinde, suçun niteliğine ve uluslararası sözleşmelere göre veri temin süresi değişiklik göstermektedir.

Soruşturma evresinde suçun sübuta erdiğine dair yeterli şüpheye ulaşıldığında iddianame düzenlenerek; TCK m. 243, 244 ve 245 kapsamındaki fiiller için Asliye Ceza Mahkemesi’nde, TCK m. 158/1-f kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık fiilleri için ise Ağır Ceza Mahkemesi’nde kamu davası ikame edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Siber suç nedir ve yasal dayanağı hangi kanundur?

Bilişim teknolojileri, ağ altyapıları, bilgisayar donanımları veya akıllı cihazlar hedef alınarak ya da bu vasıtalar suç aleti olarak kullanılarak icra edilen hukuka aykırı fiiller bilişim suçu olarak tanımlanır. Türk hukuk sisteminde siber suç nedir sorusunun yasal karşılığı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yer alır. Kanunun “Bilişim Alanında Suçlar” başlıklı 243 ile 245/A maddeleri doğrudan bilişim sistemlerine karşı işlenen suçları düzenlerken; 158/1-f maddesi bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılığı, 125. maddesi bilişim vasıtasıyla hakareti ve 136. maddesi kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesini yaptırıma bağlar.

Türk Ceza Kanunu sistematiğinde siber suçlar nelerdir?

Ceza hukuku doktrininde ve uygulamada siber suçlar nelerdir sorusu iki temel kategoride cevaplandırılır. Birincisi müstakil bilişim suçlarıdır; bunlar bilişim sistemine hukuka aykırı girme ve kalma (TCK m. 243), sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme (TCK m. 244), banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m. 245) ile yasak cihaz ve program üretme veya bulundurmadır (TCK m. 245/A). İkincisi ise bilişim vasıtasıyla işlenen suçlardır; internet üzerinden nitelikli dolandırıcılık, haberleşmenin gizliliğini ihlal, şantaj, tehdit ve kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması bu gruba dahildir.

Günlük hayatta en sık karşılaşılan siber suç örnekleri hangileridir?

Adli makamlara intikal eden dosyalarda en yaygın siber suç örnekleri; sahte e-ticaret siteleri veya oltalama (phishing) bağlantılarıyla kişilerin banka giriş şifrelerinin çalınması, sosyal medya platformlarında hesapların ele geçirilerek mağdurun yakınlarından para talep edilmesi, başkasına ait kredi kartı bilgileriyle internetten sipariş verilmesi ve fidye yazılımları (ransomware) vasıtasıyla şirket sunucularının kilitlenerek kripto varlık talep edilmesidir. Bununla birlikte şahısların haberi olmaksızın adlarına açılan sahte profiller, internet üzerinden yapılan tehdit ve şantaj eylemleri ile banka hesaplarının (IBAN) komisyon karşılığı suç gelirinin transferinde kullandırılması da uygulamada yoğunluk gösteren örneklerdendir.

Türk Ceza Kanunu’na göre siber suçların cezası hapis midir, adli para cezasına çevrilir mi?

Failin eyleminin yasal vasfına göre siber suçların cezası hapis veya adli para cezası şeklinde uygulanır. TCK m. 243/1 uyarınca bilişim sistemine girme eyleminde hâkim 1 yıla kadar hapis veya seçenek yaptırım olarak doğrudan adli para cezasına hükmedebilir. Buna mukabil sistemi engelleme ve verileri silme fiillerinde (TCK m. 244) 1 yıldan 5 yıla, banka veya kredi kartının kötüye kullanılmasında (TCK m. 245) 3 yıldan 6 yıla, bilişim sistemleri vasıtasıyla nitelikli dolandırıcılıkta (TCK m. 158/1-f) ise 4 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Kanunda alt sınırı yüksek olan bu nitelikli suç tiplerinde tayin edilecek hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmesi veya ertelenmesi yasal olarak mümkün değildir.

Adli mercilere siber suç şikayet başvurusu nereye ve nasıl yapılır?

Siber suç eylemine maruz kalan mağdurlar, ikametgâhlarının bulunduğu yerdeki veya suçun vuku bulduğu bölgedeki Cumhuriyet Başsavcılığı Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu’na bizzat yazılı suç duyurusu dilekçesi vererek siber suç şikayet işlemlerini başlatabilirler. İvedi müdahale gerektiren hallerde İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü’ne veya yetkili polis merkezlerine başvurularak sözlü ifade tutanağı düzenlettirilmesi mümkündür. Müracaat dilekçesine suça konu internet adreslerinin tam URL bilgileri, ekran alıntıları, banka hesap transfer dekontları ve dijital delil niteliğindeki tüm kayıtlar eksiksiz biçimde eklenmelidir.

Siber suç şikayet süresi ne kadardır, suç şikayete tabi midir?

Müstakil bilişim suçlarının (TCK m. 243, 244, 245, 245/A) ve bilişim vasıtasıyla nitelikli dolandırıcılığın (TCK m. 158/1-f) tamamı re’sen kovuşturulan suçlar kategorisinde yer alır. Bu suç tiplerinde 6 aylık şikayet süresi şartı aranmaz; suçun yetkili makamlara bildirilmesi şikayet değil ihbar ve suç duyurusu niteliğindedir. Bu fiiller bakımından kanuni sınır Türk Ceza Kanunu m. 66’da belirlenen dava zamanaşımı süreleridir. TCK m. 243, 244 ve 245 kapsamındaki fiiller 8 yıllık asli dava zamanaşımına tabi iken; TCK m. 158/1-f kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık suçunda dava zamanaşımı süresi 15 yıldır. Bilişim araçlarıyla işlenen hakaret suçu gibi şikayete tabi istisnai suç tiplerinde ise fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aylık hak düşürücü şikayet süresi caridir.

Sosyal medyada başkası adına sahte hesap açmak siber suç mudur?

Başkasına ait isim, soyisim, fotoğraf veya unvanı kullanarak sosyal medya platformlarında sahte profil tanzim edilmesi tek başına bilişim sistemine girme fiili kapsamında kalmamakla birlikte, TCK m. 136 gereğince “Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme” suçunu oluşturur. Yargıtay Ceza Dairelerinin yerleşik kararları uyarınca, bir kimsenin fotoğraflarının ve kimlik bilgilerinin rızası hilafına profil haline getirilmesi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Eğer açılan bu sahte profil vasıtasıyla üçüncü kişilerden maddi menfaat talep edilmişse bilişim dolandırıcılığı, hakaret içerikli paylaşımlar yapılmışsa hakaret suçu da bağımsız olarak vücut bulur.

Banka hesabını (IBAN) başkasına kiralamanın cezai sorumluluğu nedir?

Son yıllarda organize siber suç örgütleri, elde ettikleri suç gelirlerini aklamak veya izini kaybettirmek amacıyla üçüncü şahısların banka hesaplarını komisyon karşılığı kiralamaktadır. Banka hesabını başkasına kullandıran şahıslar, “hesabıma para geleceğini bilmiyordum” veya “sadece kartımı arkadaşıma verdim” şeklindeki savunmalarla sorumluluktan kurtulamazlar. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre, banka hesabının kullanım ve denetim yükümlülüğü hesap sahibine aittir. Hesabını suç örgütlerinin para transferine tahsis eden kişi, TCK m. 158/1-f uyarınca bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık suçunun faili veya yardım edeni sıfatıyla 4 yıldan 10 yıla kadar hapis ve ağır adli para cezasıyla yargılanır.

Siber suçlarda failin IP adresi ve kimliği nasıl tespit edilir?

Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcılığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve ilgili İnternet Servis Sağlayıcıları (Türk Telekom, Turkcell, Vodafone vb.) üzerinden şüpheli eylemin gerçekleştirildiği anlık IP adresi, port numarası ve abone hattı bilgilerini talep eder. Dinamik IP yapılarında port bilgisi (NAT kayıtları) eşleştirilerek failin fiziksel adresi tespit edilir. Failin VPN veya proxy gibi kimlik gizleme vasıtaları kullanması durumunda ise cihazın MAC adresi, sisteme giriş yaptığı diğer platformlardaki çerez izleri, HTS kayıtları ve log dosyaları çapraz sorguya tabi tutularak adli bilişim uzmanlarınca kimlik tespiti gerçekleştirilir.

Siber suçlarda uzlaşma hükümleri uygulanır mı?

Ceza Muhakemesi Kanunu madde 253’te uzlaşma kapsamına giren suçlar tahdidi olarak sayılmıştır. Türk Ceza Kanunu’nda yer alan bilişim sistemine girme (m. 243), sistemi engelleme ve bozma (m. 244), banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (m. 245) ile bilişim sistemleri vasıtasıyla nitelikli dolandırıcılık (m. 158/1-f) suçları uzlaşmaya tabi değildir. Bu suçlarda taraflar aralarında anlaşsa veya zarar tamamen karşılansa dahi kamu davası düşmez; ceza yargılaması re’sen devam eder. Yalnızca bilişim araçlarıyla işlenen hakaret (TCK m. 125) veya basit tehdit (TCK m. 106/1-1. cümle) gibi istisnai suçlar uzlaştırma bürosuna sevk edilir.

Sonuç

Bilişim sistemlerinin sınırsız ve sınır aşan yapısı, bu alanda işlenen suçların soruşturulmasını ve yargılamasını klasik ceza hukukundan bütünüyle ayırmaktadır. Dijital dünyanın sunduğu teknik gizlilik imkanları, faillerin cezai yaptırımlardan kaçabileceği algısını doğursa da Ceza Muhakemesi Hukuku’nun sağladığı adli bilişim araçları ve uluslararası adli iş birliği mekanizmaları faillerin tespit edilmesinde etkin rol oynamaktadır. Delillerin somutlaştırılması, zaman damgasıyla tespiti ve IP kayıtlarının tahrif edilmeden muhafaza altına alınması, ceza yargılamasının adil ve süratli ilerlemesinin temel şartıdır.

Siber suç mağdurları bakımından adli mercilere doğru delillerle ve usulüne uygun şekilde müracaat edilmesi hak kayıplarının telafisini sağlar. Soruşturma aşamasında teknik verilerin savcılık dosyasına zamanında girmemesi veya hatalı IP eşleştirmeleri, suçla ilgisi olmayan şahısların zan altında kalmasına yol açabilmektedir. Şüpheli ve sanık yönünden ise dijital materyaller üzerinde CMK m. 134 hükümlerine riayet edilmeden yapılan incelemeler hukuka aykırı delil teşkil eder ve ceza muhakemesinde hükme esas alınamaz. Bilişim ceza yargılamasında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması, teknik ve hukuki bilginin eş zamanlı yürütülmesiyle güvence altına alınır.